De ´War for talent´ dient zich aan en is hot. Zelfs de Telegraaf opende enkele weken geleden met een paginabrede kop ´Dreigend tekort hoger opgeleiden!´. Maar ´ieder nadeel heb ze voordeel ´ , om met Cruijff te spreken. Het lijkt als een zegen voor werknemers. We kunnen weer eisen stellen!

Vergrijzing en (hopelijk) aanhoudende economische groei en verdere technologische ontwikkeling zullen het komend decennium vragen om hooggeschoolde arbeid, ervaren krachten en om die te kweken: toekomstig talent.
De cijfers zijn al veel herhaald: uitstroom van ouderen en minder kinderen, dus een kwantitatief tekort aan personeel. Het effect van de vergrijzing. Daarbij een tekort aan hoger opgeleiden (nog maar 40% van de startende beroepsbevolking is HBO plus opgeleid; los van de vraag of het HBO voldoende niveau biedt). Daarbinnen ook nog een tekort aan technisch opgeleide en exacte mensen. Er komt niet een ‘War for talent’; feitelijk is die er al.

Wie gaan die oorlog winnen?
Enerzijds grote bedrijven met aantrekkingskracht in de arbeidsmarkt (door meer geld, hogere salarissen, grote campagnes, internationale carrièremogelijkheden, imago, sterke wervingsmachines). Zij zullen ongetwijfeld klagen en duurder uit zijn, maar komen wel aan de beste mensen.
Anderzijds talentvolle, kleine innovatieve of missionaire organisaties. Zij zullen o.b.v. hun entrepreneurship, cultuur en innovativiteit een grote aantrekkingskracht hebben op jong talent dat vrijheid wil en anders denkt (generatie Einstein). Maar zelfs goed opgeleide dertigers en veertigers zullen getrokken worden door de niet-corporate sfeer en werkplezier.

Wie zijn de verliezers?
De grote groep kleine en middelgrote bedrijven (MKB, MKB plus, B&I) zal - op de uitzondering na - het echt moeilijk krijgen met het vinden van talent en genoegen moeten nemen met de restanten. Hoe oneerbiedig dit ook klinkt. Helaas is mijn voorspelling dat juist deze groep bedrijven te maken gaat krijgen met veel en lang openstaande vacatures voor specialistische functies, management en jong talent. Het ontbeert ze gewoonweg aan imago, wervingskracht, geld en vaak professionaliteit in HR en werving. Stuck in the middle, zo noemen ze dat.

Trends
De markt – en deze laatste groep bedrijven in het bijzonder – gaat te maken krijgen met de volgende trends:

- een toename van de vraag naar hoog opgeleid jong talent. Om deze beperkte groep gaat gevochten worden. Dit talent zal door veel organisaties bestempeld worden als ‘ verwend’. En deze groep zal inderdaad hoge en andere eisen stellen (ook als gevolg van puur maatschappelijke bewegingen en het gedrag van de generaties Y en Einstein).

- een verdere trend naar freelancing door opgeleide specialistische krachten en andere vakvolwassen specialisten. Deze groep stapt daarmee ook uit de trekkende rollen binnen organisaties en komt op grotere afstand te staan van de verantwoordelijkheid. Wat ze doen, doen ze goed. Maar ze nemen niet meer de organisatie op sleeptouw. Deze groep gaat verzadigd gedrag vertonen en kan dat door het tekort ook blijven doen. Werkgevers zullen per saldo iets duurder uit zijn, maar krijgen wel meer flexibiliteit. Maar ze zullen het trekkend vermogen van deze groep node missen.

- bovenstaande trends leiden tot een toenemende schreeuw om management talent dat bereid is én blijft om veel te investeren in carrière en de organisatie op de schouders te nemen (veel druk, stress en verantwoording). Behoud van deze groep wordt cruciaal voor bedrijven. Ongetwijfeld zal de portemonnee getrokken worden (wat het probleem niet oplost), dus ook hier stijgen de loonkosten. De kranten zullen het ongetwijfeld zelfverrijking noemen.

- Tegenover het tekort aan management, specialisten en jong talent staat een overschot aan MBO en lager opgeleiden. Hun arbeidsmarktpositie zal verder afnemen en noodgedwongen zullen zij genoegen moeten nemen met minder vast werk en uiteindelijk lagere beloningen.

Je hoeft geen Nostradamus te zijn om te voorspellen dat de kloof tussen rijk en arm als gevolg van deze ontwikkelingen zal toenemen. Dit zal ook zijn sociale effecten hebben. Welke regering dan ook, want het marktmechanisme is al lang niet meer te verslaan.

Het is de vraag of hoger opgeleiden lang kunnen genieten van hun bevoorrechte positie. Bedrijven zullen in de krapte uitwijken naar landen met een groter en goedkoper hoog opgeleid arbeidsaanbod en verder outsourcen en offshoren.
Al met al is dat weer slecht voor ons allemaal. Een ongunstiger vestigingsklimaat, minder innovatieve bedrijven en steeds meer niet werkenden t.o.v. het aantal werkenden.

Zo leidt het achterblijven van het niveau van de beroepsbevolking, tot een tijdelijk voordeel voor een beperkte groep, maar naar een achteruitgang van het totaal.

Wellicht een wat te somber beeld. Maar weet iemand hoe we dit voorkomen en de schade herstellen?